Flikken Maastricht en Flikken Rotterdam zijn razend populaire tv-formats: miljoenen mensen volgen wekelijks de avonturen van de rechercheurs, de achtervolgingen, en de spannende zaken. Maar nu is er iets anders wat de aandacht trekt: de auto’s waarin de ‘flikken’ rondrijden.
Sponsoring buiten beeld gehouden
De auto’s in Flikken blijken namelijk niet willekeurig gekozen. In Flikken Maastricht rijden de agenten in opvallende Volvo’s, terwijl in Flikken Rotterdam hun blitse Alfa Romeo’s niet te missen zijn. Klinkt logisch, want deze series worden gesponsord door respectievelijk Volvo en Stellantis, het moederbedrijf van Alfa Romeo.
Het probleem is nu dat deze sponsoring helemaal niet is terug te vinden in de jaarverslagen van AVROTROS, terwijl dat wél verplicht is. Volgens de regels moet een publieke omroep elk jaar rapporteren welke programma’s gesponsord zijn en door wie.
Maar daar stonden de bovengenoemde autofabrikanten dus niet tussen. En dat is opvallend, want in het register van de NPO zijn de merken wel gewoon opgenomen.
“Dat hadden we mee moeten nemen. Dat is op onzorgvuldige wijze niet gebeurd”, verklaard een woordvoerder van AVROTROS tegenover RTL Z, die de mogelijk verboden sluikreclame op het spoor kwam.
Strengere regels voor sponsoring bij NPO
De AVROTROS is een publieke omroep en geen commerciële tv-zender. Dat betekent dat er voor de NPO andere regels zijn voor sponsoring. Als een bedrijf een tv-programma sponsort, dan mogen de producten niet duidelijk of herkenbaar in beeld verschijnen. Je mag als kijker niet het idee krijgen dat er reclame wordt gemaakt.
Een kort bedankje voor of na het programma is oké, maar een auto die pontificaal in beeld is met duidelijk het merklogo in zicht? Dat is niet de bedoeling.
Auto’s in bruikleen vorm van sponsoring
In dit geval gaat het om auto’s die tijdelijk beschikbaar zijn gesteld voor de opnames. Na afloop worden ze gewoon weer teruggebracht naar de fabrikant. Volgens het Commissariaat voor de Media, dat toezicht houdt op de naleving van de Mediawet, maakt dat niet uit: ook producten in bruikleen mogen alleen onherkenbaar in beeld.
“Een bijdrage die in bruikleen is gegeven mag wel in beeld komen, maar dan niet herkenbaar”, aldus het Commissariaat. Als een merk toch te duidelijk zichtbaar is, dan kan dat gezien worden als sluikreclame. En dat is dus verboden.
Kijkers zagen meteen welk merk het is
En dat is precies het probleem. In de afleveringen van Flikken Maastricht en Flikken Rotterdam zijn de auto’s zeer goed herkenbaar. Je hoeft geen autofreak te zijn om te zien dat het om Volvo’s en Alfa’s gaat.
Logo’s, modellen, opvallende vormen: alles is duidelijk zichtbaar in beeld. Dat maakt het voor de NPO lastig om nog te beweren dat het allemaal toevallig of onherkenbaar is.
Volgens AVROTROS gebeurde het tonen van de auto’s “op natuurlijke wijze” en dus niet als doelbewuste reclame. Maar ze geven zelf ook toe dat dit een vage en “multi-interpretabele” regel is.
AVROTROS gaat de kwestie onderzoeken
De omroep voelt zelf ook aan dat de mogelijke oneigenlijke sponsoring gevoelig ligt. Ze geven namelijk aan er serieus naar te gaan kijken en mogelijk hun aanpak gaan aanpassen.
Het Commissariaat voor de Media doet geen uitspraken over dit specifieke geval, maar laat weten dat ze ingrijpen als ze signalen krijgen van mogelijke overtredingen. “Het heeft wel onze aandacht”, aldus de woordvoerder.
Wat is sluikreclame?
Sluikreclame is het onopvallend aanprijzen van een product of merk, zonder dat het duidelijk is voor de kijker dat er sprake is van reclame of sponsoring. Denk aan:
- Een merklogo dat opvallend in beeld is
- Een product dat steeds in beeld verschijnt zonder reden
- Het noemen van een merk in het script zonder duidelijke redactionele noodzaak
Waarom is sluikreclame verboden?
De wet wil voorkomen dat kijkers onbewust beïnvloed worden. Zeker bij de publieke omroep, die met belastinggeld wordt gefinancierd, moet objectiviteit en onafhankelijkheid vooropstaan. TV-reclame bij de NPO moet daarom duidelijk als reclame herkenbaar zijn.
Bij commerciële zenders gelden iets soepelere regels, maar ook daar moet product placement worden gemeld. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) en het Commissariaat voor de Media controleren of partijen zich aan de regels houden.
Conclusie
Sponsoring bij de publieke omroep mag, maar er zijn wel strenge(re) regels. Je bijvoorbeeld alleen programma’s sponsoren die geen nieuws of kindertelevisie zijn, dus vooral sport of amusement.
De sponsor mag ook niks te zeggen hebben over de inhoud van het programma en je merk mag dus niet duidelijk in beeld zijn of genoemd worden. Dat zou te veel lijken op sluikreclame, en dat is niet toegestaan bij de publieke omroep.
Tenslotte moet netjes worden vastgelegd in het jaarverslag van de omroep. Het is even afwachten of de sponsoring van Flikken een staartje gaat krijgen voor AVROTROS of dat de instanties het hierbij laten.
